POD OPIEKĄ EMOLIENTÓW
Z dr Dorotą Bystrzanowską dermatologiem-wenerologiem, rozmawia Ewa Biernacka.

Czy diabetycy mają typowe schorzenia skórne spowodowane cukrzycą, słowem, czy dermatologia też notuje schorzenia będące powikłaniami cukrzycy?

Cukrzyca może powodować wiele dolegliwości skórnych wymagających konsultacji oraz leczenia dermatologicznego. Schorzenia te mogą albo mieć ścisły związek z chorobą zasadniczą i być powikłaniem mikroangiopatii bądź neuropatii, czy też terapii insuliną, albo mogą występować pod postacią współistniejących zakażeń, na które diabetyk jest mocno narażony z powodu gorszej kondycji jego skóry.
Najczęściej występujące zmiany skórne towarzyszące cukrzycy, związane z nią w sposób charakterystyczny, to: zakażenia bakteryjne i grzybicze, zmiany pęcherzowe, stwardnienia skóry. Niektóre z tych problemów dermatologicznych mogą być predyktorami cukrzycy, wyprzedzać postawienie właściwego jej rozpoznania.
Skórę diabetyka cechuje nadmierna suchość, złuszczanie, skłonność do zmian wypryskowych, zmniejszone wydzielanie potu oraz związany z tym świąd skóry. To z kolei często prowadzi do zwiększonej zachorowalności na schorzenia ropne, takie jak czyraki, czyraki mnogie, zapalenia mieszków włosowych. Przed erą antybiotyków zakażenia ropne były bardzo dużym problemem, często doprowadzającym do zgorzeli.
Dość powszechna w populacji chorych na cukrzycę jest róża, choroba o wyjątkowo niekorzystnym przebiegu w przypadku niewyrównanej cukrzycy: może nawracać, przebiegać nietypowo - pod postacią róży zgorzelinowej czy pęcherzowej, także krwotocznej, prowadzić do owrzodzeń i słonowacizny.
 Jeśli chodzi o zakażenia grzybicze, to zwiększoną częstość wykazuje zakażenie grzybami drożdżakowatymi typu Candida sp, objawiające się m.in. jako wyprzenia drożdżakowe w okolicy pachwin, pod piersiami czy w fałdach skórnych.
Częściej też niż w zdrowej populacji mamy u diabetyków do czynienia z łupieżem pstrym oraz z zakażeniem bakteryjnym, o nazwie Erythrasma, które w wypadku rozległych zmian i zajmowania nietypowych okolic (innych niż przestrzenie międzypalcowe stop i pachwiny) może być wczesnym markerem nierozpoznanej cukrzycy.
 U ludzi młodych występuje rumieniec cukrzycowy - na czole, policzkach, dłoniach, stopach.
Charakterystyczne dla chorób skórnych skorelowanych z cukrzycą bywają także pomarańczowo zabarwione dłonie i stopy oraz kępki żółte powiek – płasko-wyniosłe, dość miękkie guzki o zabarwieniu żółtawym, umiejscowione na powiekach – jedna z odmian kępek żółtych towarzyszących różnym odmianom hiperlipoproteinemii.
Zmiany chorobowe mogą dotyczyć także paznokci, które mają brunatnobrązowe zabarwienie, z oddzielającą się płytką paznokciową.
Jeśli chodzi o zmiany polekowe, to są one najczęściej skutkiem stosowania pochodnych sulfonylomocznika, dotyczą aż do 5% chorych leczonych tymi lekami. Mogą występować pod postacią zmian pokrzywkowych, osutek odropodobnych i plamisto-grudkowych. Obecnie stosowane preparaty insulinowe rzadko dają objawy alergiczne, mogą jednak powodować zaniki tkanki tłuszczowej, czasem jałowe ropnie w miejscu podania leku.

Jaki jest mechanizm podatności skóry diabetyka na powyższe schorzenia?
Głównym powodem są zmiany naczyniowe, czyli angiopatia cukrzycowa, która może dotyczyć większych naczyń i w tych przypadkach prowadzi do zgorzeli, czyli gangreny, najczęściej w obrębie palców stóp. Pewne znaczenie w jej powstawaniu mają też zmiany w nerwach obwodowych.
Angiopatia dotycząca drobnych naczyń, czyli mikroangiopatia, prowadzi do rozszerzenia światła naczyń i tworzenia się mikrotętniaków, może także dochodzić do uszkodzenia ściany naczyń i powstawania zmian plamiczych. W obrębie rąk mogą pojawiać się zgrubienia i stwardnienia skóry oraz może wystąpić zmniejszenie ruchomości w stawach międzypaliczkowych - głównie w cukrzycy typu 1. Na podudziach po stronie wyprostnej stwierdza się niekiedy brunatne plamy, będące zejściem wynaczynień i odkładania się barwnika krwi.
Poza tym dochodzi do uszkodzenia włókien nerwowych, co skutkuje zwiększoną urażalnością, bo pacjent nie ma czucia, i stąd pojawia się możliwość ciągłych urazów oraz brak możliwości ich unikania.
Większa podatność na zakażenia u diabetyka występuje na skutek suchości skóry i upośledzonej odporności humoralnej i komórkowej - lepsze są warunki do rozwoju grzybów i bakterii w skórze i na błonach śluzowych, zdecydowanie częściej dochodzi więc do zakażeń drożdżakowych, i to nie tylko w okolicach typowych, jak u ludzi zdrowych, czyli w okolicach międzypalcowych i stóp, ale do rozległych zmian na całym ciele, jak również do zmian wyprzeniowych pod fałdami.
Zdecydowanie częściej niż w zdrowej populacji również dochodzi do choroby Erythrasma - zakażenia bakteryjnego maczugowcem. Są to zmiany rumieniowe, rumieniowo-złuszczające, które mogą być szalenie rozległe, bardzo imitujące zakażenie grzybicze.

Czy te schorzenia są łatwo rozpoznawalne?
Dla dermatologa ich rozpoznanie nie stanowi problemu, jedynym problemem może być różnicowanie pomiędzy Erythrasmą a zakażeniem grzybiczym, ale to jest proste różnicowanie - wystarczy obejrzeć zmiany za pomocą lampy Wooda, w której świetle bakteria maczugowca świeci na kolor ceglasty, ewentualnie wykonuje się badanie mykologiczne, czyli pobiera się zeskrobiny ze skóry, po to, żeby stwierdzić, czy jest zakażenie grzybami, czy go nie ma.

Czy problemy dermatologiczne są związane z typem cukrzycy - 1. i 2.?
W typie 2., czyli u osób starszych, które przeważnie są otyłe, częściej dochodzi do zakażeń drożdżakowych i do zmian wyprzeniowych, głównie w okolicach fałdów, ze względu właśnie na otyłość. Natomiast u ludzi młodych częściej np. do zmian w obrębie dłoni. Zesztywnienie skóry dłoni, jej zgrubienie, zmniejszenie ruchomości w stawach, powodują, że pacjent nie może złączyć obu dłoni.

Czy to na skutek gorszego ukrwienia?
Etiopatogeneza nie jest do końca wyjaśniona, natomiast ten objaw zesztywnienia skóry na dłoniach jest bardzo typowy dla cukrzycy. Podobnie jak rumieniec cukrzycowy, który najczęściej dotyczy ludzi młodych - na jego podstawie można czasem w ogóle rozpoznać cukrzycę. Jest to rumieniec trwały, nieustępujący po wdrożonym leczeniu - na policzkach i na czole, czasem również na podudziach bądź stopach. Rumieniec ten należy czasem różnicować z różą, ale w przypadku rumieńca, skóra nie jest nadmiernie ucieplona i pacjent nie stwarza wrażenia osoby chorej.
 

Przejdź do strony: 1 2