Jeżeli chcesz otrzymywać informacje z naszego portalu podaj swój e-mail
POWIKŁANIA CUKRZYCOWE W NARZĄDZIE WZROKU Zapobieganie powikłaniom cukrzycowym to obecnie jedno z głównych zadań stojących przed lekarzami i pacjentami chorymi na cukrzycę. Jednym z najcięższych doświadczeń życiowych wzbudzającym ogromny lęk jest utrata widzenia. Ślepota obniża poczucie bezpieczeństwa i pociąga za sobą konieczność zmian w dotychczasowym trybie życia.
Wieloletnie badania potwierdziły że koszty badań przesiewowych i nowoczesnego leczenia wczesnych powikłań są znacznie niższe niż nakłady finansowe przeznaczone na pomoc niewidomym, wymagającym rehabilitacji, reedukacji zawodowej, opieki socjalnej i psychologicznej. Główną przyczyną upośledzenia widzenia jest retinopatia cukrzycowa będąca przejawem uszkodzenia mikrokrążenia i samej siatkówki. Upośledzenie widzenia w retinopatii spowodowane jest zmianami w obrębie plamki żółtej, która odpowiada za precyzyjne widzenie szczegółów i barw oraz powstawaniem naczyń patologicznych w odpowiedzi na niedokrwienie dużych obszarów siatkówki. Mimo stosunkowo łatwego dostępu do leczenia laserowego i witrektomii , cukrzyca wciąż pozostaje główną przyczyną utraty widzenia na świecie. Ryzyko uszkodzenia widzenia w grupie osób chorych na cukrzycę jest 25 razy większe niż w populacji ludzi zdrowych. Duża liczba przypadków ślepoty cukrzycopochodnej wynika z narastającej ilości nowych zachorowań i zbyt późnego zastosowania fotokoagulacji laserowej .
Objawy zmian w narządzie wzroku Narząd wzroku składa się z gałek ocznych, dróg nerwowych doprowadzających do mózgu i odpowiednich pól w korze mózgowej. Zaburzenia metaboliczne spowodowane cukrzycą mogą dawać różnego rodzaju zmiany w narządzie wzroku objawiające się pogorszeniem widzenia. Trudności w rozpoznawaniu barwy żółtej i niebieskiej to jeden z wcześniejszych objawów zmian w siatkówce subtelnie zaznaczony i zwykle nie zauważany przez pacjentów. Nagłe ustawienie gałki ocznej w zezie i podwójne widzenie oraz opadnięcie powieki i szeroka źrenica mogą być pierwszymi objawami cukrzycy, spowodowanymi porażeniem nerwów unerwiających mięśnie poruszające gałkę oczną. Objawy te zwykle ustępują samoistnie po obniżeniu poziomu cukru. Inne objawy cukrzycowe w narządzie wzroku to obniżenie czucia rogówki i zwiększona podatność na urazy, co miało kiedyś znaczenie przy używaniu szkieł kontaktowych. Na szczęście obecnie stosowane soczewki wykonane są z tak doskonałej, wysokiej jakości materiałów, że problem ten uległ całkowitej minimalizacji. Słabe napięcie gałki ocznej to kolejny objaw, ale występujący tylko u chorych w śpiączce ketonowej, która zdarza się już bardzo rzadko. Przejściowa krótkowzroczność wynikająca ze zmian w uwodnieniu soczewki, pogarszająca zdolność widzenia z dużej odległości i dająca pozorną poprawę jakości czytania u osób starszych cofa się po wyrównaniu glikemii.
Zaćma Niektóre badania sugerują, że u chorych na cukrzycę częściej i wcześniej pojawia się zaćma, będąca drugą - po retinopatii - przyczyną upośledzenia widzenia. Wyróżnia się dwa rodzaje zmętnień w soczewce: pierwszy - zaćma starcza nie odbiegająca w swym obrazie od typowych zmian w populacji ludzi zdrowych w wieku 40-50 lat (dotyczy jednego lub obu oczu), drugi - zaćma młodzieńcza obustronna, występująca w ciężkiej cukrzycy typu 1. Ten drugi rodzaj zaćmy może samoistnie ustąpić po uregulowaniu poziomu cukru. Jedyną skuteczną metodą poprawy widzenia u osób z zaćmą, również chorych na cukrzycę, jest operacja, którą należy wykonać w momencie kiedy „widzenie przez mgłę” przeszkadza w pracy i codziennym życiu, bez czekania na całkowite zmętnienie. Współcześnie operacja zaćmy polega na usunięciu własnej soczewki i zastąpieniu jej sztucznym odpowiednikiem, jednak decyzję o tym, czy wszczepić soczewkę, czy zastąpić ją szkłami korekcyjnymi podejmuje operator w zależności od rodzaju i zaawansowania powikłań cukrzycowych w narządzie wzroku. Pamiętając o większym ryzyku wystąpienia powikłań śród - i pooperacyjnych u chorych na cukrzycę należy ich do operacji odpowiednio ogólnie przygotować. Czasami wymaga to poprzedzającego pobytu na oddziale internistycznym.
Jaskra W wielu publikacjach znajduje potwierdzenie fakt częstszego występowania jaskry pierwotnej u chorych na cukrzycę. Jaskra jest grupą schorzeń, objawiających się uszkodzeniem nerwu wzrokowego i postępującymi ubytkami w polu widzenia, które doprowadzają do ślepoty z powodu zaburzeń ciśnienia śródgałkowego i zmian w naczyniach naczyniówki i siatkówki. Prawidłowe ciśnienie śródgałkowe nie powinno przekraczać 20-22 mmHg. Leczenie jaskry należy prowadzić według schematów obowiązujących w populacji ludzi nie chorujących na cukrzycę z zachowaniem ostrożności przy stosowaniu leków z grupy betablokerów ze względu na ich wpływ na poziom cukru. Jaskra wtórna spowodowana jest wrastaniem naczyń patologicznych w kąt przesączania, co uniemożliwia odpływ cieczy wodnistej z gałki ocznej. Objawia się silnym bólem oka i jest następstwem zaawansowanych zmian naczyniowych w siatkówce. Leczenie tego powikłania jest bardzo trudne, wymaga wykonania intensywnej fotokoagulacji laserowej, stosowania leków obniżających - miejscowo i ogólnie - ciśnienie śródgałkowe. W niektórych przypadkach takie postępowanie nie daje pożądanych efektów i wówczas należy wykonać zabieg operacyjny, co na pewien czas może ustabilizować ciśnienie wewnątrzgałkowe.
Retinopatia Zaburzenia metaboliczne w cukrzycy mogą również doprowadzić do uszkodzenia nerwu wzrokowego powodując znaczne pogorszenie widzenia jednego lub obu oczu. Obecnie zdarza się to sporadycznie ze względu na szybką diagnostykę i leczenie. Jednak główną przyczyną upośledzenia widzenia w cukrzycy jest retinopatia będąca następstwem uszkodzenia mikrokrążenia siatkówkowego i samej siatkówki. Występuje zarówno w cukrzycy typu 1., jak i typu 2. Ryzyko wystąpienia zmian w siatkówce wzrasta wraz z czasem trwania cukrzycy i po 20 latach choroby występuje u około 86% pacjentów chorych na cukrzycę typu 1. oraz u 60% osób chorujących na cukrzycę typu 2. Pierwsze zmiany mogą pojawić się już w momencie rozpoznania choroby i dotyczy to około 2% chorych na cukrzycę typu 1. oraz 12% chorych na cukrzycę typu 2. W większości przypadków po sześciu latach trwania cukrzycy mogą pojawić się początkowe objawy retinopatii prostej, a po dziesięciu proliferacyjnej. Są również tacy chorzy, u których nie stwierdza się żadnych zmian nawet po kilkudziesięciu latach choroby.
