Jeżeli chcesz otrzymywać informacje z naszego portalu podaj swój e-mail
STOPA CUKRZYCOWA – PODEJŚCIE PRAKTYCZNE Zmiany określane mianem zespołu stopy cukrzycowej należą do najpoważniejszych powi-kłań cukrzycy. Dotyczą one naczyń krwionośnych, nerwów, mięśni, skóry oraz kości stopy. Pojawiają się zaburzenia czucia w stopie, ograniczenie ruchomości stawów, wysokie ciśnie-nie wewnątrz stopy i ucisk na nią, zaburzenia ukrwienia. Wystąpieniu schorzenia sprzyja-ją: obecność innych powikłań cukrzycy, brak dbałości o higienę stopy, a przede wszystkim brak lub niekonsekwentne leczenie pierwotnej przyczyny, czyli samej cukrzycy.
Ryzyko rozwoju zespołu stopy cukrzycowej zwiększają przede wszystkim: niewyrównana cukrzyca, neuropatia cukrzycowa – zaburzenie czucia w stopie - oraz duże ciśnienie zewnętrzne wywierane na stopę (głównie przez źle dobrane obuwie). W praktyce rozróżnia się tzw. stopę naczyniową, związaną z miażdżycą naczyń obwo-dowych, oraz stopę neuropatyczną, czyli schorzenie, które faktycznie nazywamy zespołem sto-py cukrzycowej, ponieważ wynika wyłącznie z metabolicznych zaburzeń w unerwieniu kończyny dolnej. Występuje też postać mieszana – stopa neuropatyczno-naczyniowa.
Skutki złego ukrwienia tkanek Stopy są niedotlenione, źle odżywione. Skóra staje się cienka i skłonna do pęknięć. Sygnałem niedokrwienia jest ból w tylnej części łydek, występujący podczas chodzenia. Przy nasilonym niedokrwieniu, ból odczuwany jest również w czasie spoczynku, a podczas siedzenia obserwuje się sinienie palców lub całych stóp. Gdy pacjent leży z nogami lekko uniesionymi, stopy stają się blade. Te objawy łatwo zauważyć, powinny one skłonić chorego do skorzystania z pomocy spe-cjalisty.
Zaburzenia unerwienia stóp Nieprawidłowość tę określa się jako neuropatię cukrzycową. Objawia się ona upośledzeniem lub zniesieniem czucia bólu, temperatury, a wówczas pacjent nie odczuwa urazów: otarć skóry, skaleczeń, oparzeń. Zaburzenia unerwienia stopy powodują osłabienie i zanik mięśni. Stopa ulega deformacji, a w miejscach najsilniejszego obciążenia tworzą się modzele, które powinny być traktowane jako stan przedinfekcyjny. Zwykle w tych miejscach powstają owrzodzenia. Towarzy-szącym powikłaniem jest tzw. staw Charcota (destrukcji ulega układ kostny). To głównie owrzo-dzenia, które są też jedną z ostatnich faz rozwoju stawu Charcota, niosą ze sobą duże ryzyko am-putacji kończyny. Dlatego właśnie większość czynności w leczeniu stopy cukrzycowej koncentru-je się na uniknięciu rozwoju owrzodzenia, a jeśli już do niego dojdzie – na jego bardzo intensyw-nym leczeniu.
Skutki zakażeń bakteryjnych Brak odczuwania bólu i złu ukrwienie sprawiają, że każde otarcie czy pęknięcie naskórka mogą narazić chorego na powstanie trudno gojących się ran - trudniejszych do wyleczenia, gdy cukrzy-ca jest źle wyrównana. Każda infekcja, jeśli utrzymuje się kilka dni, wymaga konsultacji z leka-rzem i ewentualnie podjęcia odpowiedniego leczenia, zawsze połączonego z wyrównaniem meta-bolicznym cukrzycy. Leczenie owrzodzenia jest tym skuteczniejsze, im wcześniej pacjent zgłosi się do lekarza.
RAMKA Pielęgnacja stóp (absolutnie konieczna).
Należy: - oglądać stopy, szczególnie, gdy występuje upośledzenie czucia; - codziennie myć nogi w ciepłej wodzie o temp. 37oC; - dokładnie osuszać stopy i przestrzenie między palcami; - wysuszoną skórę smarować kremem, przy nadmiernie pocących się stopach osuszać je talkiem lub zasypką do stóp; - codziennie zmieniać skarpetki; powinny być wykonane z włókien naturalnych, nieuciskowe; - nosić wygodne buty i nigdy nie zakładać ich na bose stopy. - w każdym przypadku zakażenia stopy konieczne jest wyrównanie cukrzycy i leczenie przeciw bakteryjne prowadzone pod kontrolą lekarzy specjalistów współpracujących z lekarzem diabe- tologiem. Nie wolno: - chodzić boso, nawet po plaży; - ogrzewać stóp gorącą wodą, termoforem, poduszką elektryczną – bezpieczniej jest założyć cie-płe skarpetki i domowe obuwie; - usuwać odcisków przy użyciu ostrych narzędzi, plastrów zmiękczających zrogowacenia; - obcinać paznokci zbyt krótko; - do skracania paznokci, usuwania skórek i nadmiaru zrogowaciałego naskórka używać ostrych narzędzi – można zastąpić je pilnikiem i pumeksem. Warto też korzystać z usług dobrej pedikiu-rzystki, której należy powiedzieć o chorobie.
Gimnastyka nóg Proste ćwiczenia wykonywane codziennie poprawią krążenie w stopach. Można: - szybko spacerować przynajmniej 30 minut; - pokonywać schody pieszo, najlepiej idąc na palcach; - zrobić 10 przysiadów na palcach; - stawać na palcach i opadać na całe stopy;
Leczenie owrzodzeń stopy cukrzycowej W przypadku stopy cukrzycowej niezbędne są badania diagnostyczne, które zwykle poprzedzają specjalistyczne leczenie; zleca je lekarz. Podstawą w leczeniu zaawansowanej stopy cukrzycowej jest idealne wyrównanie cukrzycy, czyli intensywna insulinoterapia. W okresie ostrym, przy roz-winiętym owrzodzeniu i infekcji, podaje się insulinę w pompie. Zawsze stosuje się w leczeniu antybiotyki, początkowo o szerokim spektrum działania, aby zatrzymać jak najszybciej zakaże-nie, a po pobraniu materiału do badań i otrzymaniu antybiogramu, przeprowadza się leczenie ce-lowane. W przypadku stawu Charcota podaje się również preparaty wzmacniające tkankę kostną. Trzecim elementem leczenia jest odciążenie kończyny, które nie może jednak prowadzić do zani-ku mięśni. Leczenie zespołu stopy cukrzycowej należy rozpocząć jak najwcześniej i zawsze pod kierunkiem lekarzy specjalistów. Reasumując, polega ono na jednoczesnym podejmowaniu na-stępujących działań: 1. Wyrównanie poziomu cukru we krwi. 2. Wykonanie posiewu z wydzieliny owrzodzenia i wprowadzenie leczenia przeciwbakteryjnego, czasem kilkoma odpowiednio dobranymi antybiotykami, zgodnie z wynikami antybiogramu.
