Jeżeli chcesz otrzymywać informacje z naszego portalu podaj swój e-mail
TRYPTYK O STOPIE CUKRZYCOWEJ – CZĘŚĆ II - OPATRUNKI Owrzodzenia w zespole stopy cukrzycowej są jednymi z najbardziej trudnych gojących się ran przewlekłych. Leczenie miejscowe musi być spójne z leczeniem podstawowej choroby jaką jest cukrzyca. Wyrównanie metaboliczne cukrzycy stwarza dobre warunki do gojenia.
Przygotowanie do opatrunku Każdy pacjent skierowany do Przyklinicznej Poradni Stopy Cukrzycowej traktowany jest indywidualnie. Obecny w czasie wizyty członek rodziny lub osoba towarzysząca ma za zadanie późniejszy nadzór nad procesem leczenia owrzodzenia w domu. Otrzymuje właściwe wskazówki postępowania co do pielęgnacji stopy i zmiany opatrunku.
Oglądanie opatrunku Pacjent jest dokładnie badany. Należy zwrócić uwagę na wygląd opatrunku - czy nie jest ścisło zabandażowany, czy końcówka bandaża jest właściwie zabezpieczona plastrem, czy jest duży wyciek, przesączanie opatrunku. Zmianę opatrunku należy wykonywać w rękawiczkach. W czasie opatrunku pacjent leży z kończyną dolną lekko uniesioną do góry za pomocą wałka. W ten sposób zachowany jest kierunek mycia stopy wokoło rany, a następnie owrzodzenia. Zdjęły opatrunek powinien być wyrzucony do odpowiedniego worka jako materiał zakaźny. Miska nerkowa dla każdego pacjenta powinna być indywidualna, następnie moczona w płynie odkażającym celem dezynfekcji, spłukana ciepłą wodą bieżącą, a następnie osuszona.
Opatrunek Po zdjęciu opatrunku ranę oglądamy - czy jest obrzęk, ucieplenie stopy, zaczerwienienie, kolor, zapach. Jeżeli rana jest zakażona, pobieramy materiał na posiew. Ważne jest właściwe pobranie posiewu. Przedtem należy ranę oczyścić i usunąć tkanki martwicze, a wymaz pobrać z dna rany. Jeżeli jest to możliwe, należy też pobrać próbkę tkanki miękkiej czy nawet części kostnej w przypadku zapalenia kości. Od właściwego pobrania materiału zainfekowanego zależy jaki podamy antybiotyk. Po pobraniu posiewu trzeba stopę dokładnie umyć szarym mydłem „Biały jeleń” wokoło rany, spłukać 0,9% NaCl (solą fizjologiczną) i osuszyć. Nie wolno moczyć stóp. Ta procedura powinna trwać 3-4 minuty. W ten sposób pozbywamy się bakterii naskórnych, które na niej bytują i mogą stać się patogenami, a rana wrotami zakażenia. Kolejnym etapem jest mycie rany 0,9% NaCl i opracowanie owrzodzenia. Usuwanie bardzo dokładnie tkanek martwiczych i zakażonych. Starannie wypłukujemy strzykawką z NaCl 0,9%. W przypadku ropowicy wykonujemy drenaż odbarczający. Odkażenie środkiem bakteriobójczym typu Powidon (wodny roztwór 10%) – jeśli chory nie jest uczulony na jodynę i nie ma przeciwwskazań endokrynologicznych, lub dichlorowodorek octamidyny – łagodny środek odkażający. Należy pamiętać, że środki jodynowe zamazują obraz radiologiczny. Dlatego przed wykonaniem rtg należy ranę dobrze wypłukać 0,9% NaCl, odkażać 3-4 min antyseptykiem, ponownie 0,9% NaCl, żeby przywrócić równowagę fizjologicznemu środowisku rany przed zastosowaniem w niektórych przypadkach antybiotyku miejscowego (Bivacin spray przy ranach powierzchownych). Natłuszczenie wokół rany (np. Linomag), Alantan, lub maść cholesterolowa według własnej receptury). W przypadku zagrożenia amputacją stopy z powodu zakażenia opatrunek należy wykonać 2 x dziennie celem wyprowadzenia zagrożenia poprzez mechaniczne wypłukiwanie bakterii oraz włączenie antybiotyku. W sytuacjach bardzo ciężkich należy włączyć antybiotyk, sugerując się zapachem i kolorem. Później po wyniku posiewu można dokonać korekty bądź potwierdzić, że ten jest właściwy. Należy dostosować opatrunek indywidualnie dla każdego pacjenta - tradycyjny, czy później po wyprowadzeniu owrzodzenia nowoczesny, który można zmieniać co trzy dni.
Różnica postępowania w przypadku stopy naczyniowej lub neuropatycznej z zaburzeniami odczuwania bólu Stopa neuropatyczna to stopa dokrwiona, niebolesna. Zabieg może być wykonywany bez znieczulenia: prawidłowy opatrunek, antybiotyk wynikający z posiewu, odciążenie stopy (unieruchomienie kończyny) poprzez but pneumatyczny, dobre cukry oraz ćwiczenia stóp to postępowanie zapewniające prawidłowy proces gojenia. Stopa naczyniowa to postać bólowa. Ból kończyn nie pozwala dokładnie oczyścić owrzodzenia. Należy zawsze przed opatrunkiem podać pacjentowi lek przeciwbólowy na ½ godz przed zabiegiem, zgodnie z zaleceniem lekarza. Jeżeli występuje martwica rozpływna, opanować stan zapalny, doprowadzić do mumifukacji (sucha martwica). Nie wolno stosować wilgotnych opatrunków, ewentualnie na sucho 10% NaCl . Należy pamiętać o tym, że jest to stopa niedokrwiona i ważne są ćwiczenia nóg i stóp poprawiające krążenie. Poprzez ćwiczenia chory może wytworzyć tzw. siatkę naczyniową wspomagającą krążenie (wytworzenie krążenia obocznego), które jest ważne w procesie gojenia.
Edukacja pacjenta, rodziny lub osoby towarzyszącej Chory w czasie pobytu w Poradni Stopy Cukrzycowej otrzymuje dokładne instrukcje postępowania z daną raną krok po kroku oraz dotyczące zasad aseptyki (używanie rękawiczek, jałowych materiałów opatrunkowych). Bandażowanie powinno być bezuciskowe. Celem umocowania opatrunku końca bandaża nie wiążemy tylko zaklejamy, zabezpieczając plastrem – nie do skóry, ale do bandaża. Wtedy mamy pewność, ze opatrunek się nie przesunie. Każdy chory powinien zabezpieczyć dodatkowo opatrunek białym bandażem rękawowym typu Codofix, lub stülpa fix. Na każdą wizytę chory przynosi czyste skarpety, żeby po opatrunku je założyć, by nie przenosić bakterii i nie wydłużać procesu leczenia . Po antybiotykoterapii należy but wymienić na nowy, czysty żeby proces leczenia przebiegał prawidłowo. Po wykonaniu opatrunku i głębokiej ingerencji w ranie, chory powinien pozostać na obserwacji na około pół godziny, z nogą lekko uniesioną do góry. Po zabiegu może wystąpić krwawienie wynikające z wolnego obkurczania się naczyń, nawet z powierzchownych naczyń skórnych może dojść do krwotoku. Po wykonanym opatrunku należy to miejsce odkazić środkami przeznaczonymi do powierzchni Biotensid Fresh.
Wnioski Rodzina staje się współodpowiedzialna za procesy leczenia. Należy zapewnić pacjenta i rodzinę, ze mogą liczyć na pomoc Poradni Stopy Cukrzycowej i kolejną w niej wizytę celem monitorowania całego procesu leczenia lub zmiany profilu leczenia w razie braku poprawy. Stały kontakt telefoniczny daje poczucie bezpieczeństwa. Sukces pacjenta i rodziny jest sukcesem nas samych.
