Jeżeli chcesz otrzymywać informacje z naszego portalu podaj swój e-mail
TRYPTYK O STOPIE CUKRZYCOWEJ – CZĘŚĆ III - EDUKACJA Pacjentowi, który zgłasza się do Poradni Stopy Cukrzycowej, a także jego rodzinie, trzeba poświęcić uwagę i czas. W niniejszym tekście omówimy najważniejsze problemy takie jak: samokontrola, podawanie i miejsca wstrzyknięć insuliny, obsługa wstrzykiwaczy, pielęgnacja stopy, noszenie prawidłowego obuwia, co należy robić aby uniknąć powstania stopy cukrzycowej. Szczególnie ważne jest prowadzenie samokontroli. Jest to możliwe dzięki powszechnej dostępności glukometrów. Każdy chory na cukrzycę powinien posiadać dzienniczek samokontroli. Zapisuje w nim poziomy glikemii – na czczo, w 2 godziny po i przed śniadaniem, obiadem i kolacją, a także o godzinie 330 przynajmniej 1-2 razy w tygodniu. Nie wystarczy szybko dokonać pomiaru glikemii, ale trzeba umieć zinterpretować uzyskany wynik (czy jest zbyt niski, wysoki czy prawidłowy) i ewentualnie skorygować leczenie. Należy pamiętać, aby glukometr sprawdzać, przeprowadzając pomiar cukru równocześnie na własnym glukometrze i w laboratorium. Pacjenci z cukrzycą powinni wykonać co 3 miesiące oznaczenie HbA1C – hemoglobina glikowana oznacza związek powstały z połączenia hemoglobiny z glukozą – o czym często zapominają. Im wyższe są glikemie, tym wyższa jest wartość HbA1C. Wartość hemoglobiny glikowanej pozwala sprawdzić, czy poziomy cukru we krwi w ciągu ostatnich 3 miesięcy były wykonane przez pacjenta prawidłowo, i czy cukrzyca jest wyrównana. Do samokontroli należy także sprawdzanie wagi i ciśnienia tętniczego. RR należy zmierzyć dwa razy dziennie, zawsze o tej samej porze (po 15 minutowym odpoczynku), a wagę ciała raz w tygodniu na czczo na własnej wadze łazienkowej.
Podawanie i miejsca wstrzyknięć insuliny Insulinę krótko działającą podajemy w iniekcjach podskórnych w brzuch – poniżej linii pępka po obu jego stronach. Tu jest najszybsza absorpcja insuliny. Należy uważać, aby zastrzyk był wykonany w odległości dłoni od pępka. Przed podaniem formujemy fałd skórny – szczególnie u osób szczupłych, kąt podania 45º i 90º. Natomiast insulinę długo działającą podajemy w przednio-boczną część uda. Należy zawsze pamiętać przed podaniem insuliny: o starannym wymieszaniu fiolki lub wkładu (Penfill) - w przypadku insulin długo działających, usunięciu pęcherzyków powietrza ze strzykawki lub wkładu, o właściwym wyborze miejsca wkłucia i o regularnym zmienianiu miejsca wkłucia. – każde kolejne powinno być oddalone od poprzedniego o około 2 cm (szerokość opuszki palca). Zapas insuliny przechowujemy w lodówce – tam gdzie jest najcieplej. Natomiast insulinę, którą obecnie używamy, przechowujemy w temperaturze pokojowej – unikając nasłonecznienia.
Pielęgnacja stopy Codziennie oglądamy stopy, również od strony podeszwowej, np. używając lusterka, lub prosimy o pomoc kogoś z domowników. Zwracamy uwagę na zaczerwienienia i otarcia. W razie skaleczenia ranę zabezpieczamy jałowym gazikiem i jak najszybciej kontaktujemy się z lekarzem. Stopy myjemy krótko 3-4 minuty szarym mydłem „Biały jeleń”. Temperatura wody do 37ºC – uprzednio sprawdzamy ręką temperaturę. Kierunek mycia od stopy do krocza. Zrogowaciały naskórek usuwamy delikatnie pumeksem – niebieski, zielony jest delikatniejszy. Po umyciu stopy dokładnie osuszamy ręcznikiem – szczególnie przestrzenie między palcami (tam ma być sucho, gdyż przy wilgotnym podłożu i wysokich cukrach szybciej „rozwija” się grzybica. Następnie natłuszczamy stopy – omijając także przestrzeń między palcami – Linomagiem, Alantanem, maścią cholesterolową. Jeśli jest rana, to natłuszczamy do brzegów rany. Paznokcie skracamy pilniczkiem – np. papierowym. Piłujemy niezbyt krótko (paznokieć ma chronić opuszkę palca), z zachowaniem jednego kierunku. Piłowanie w dwie strony może spowodować uszkodzenie płytki paznokciowej „zadzieranie paznokcia”. Paznokieć piłujemy w linii prostej, bez zaokrąglonych brzegów, co zabezpieczy przed wrastaniem.
Dobór właściwego obuwia Buty kupujemy w godzinach popołudniowych – kiedy nogi są opuchnięte i zmęczone, z naturalnej, miękkiej skóry z szerokim przodem na twardej podeszwie oraz z płaskim obcasami. Buty powinny być 1-2 numery większe. Kupując obuwie, warto uprzednio odrysować na boso kształt stopy na kartonowym arkuszu. Następnie odrysowaną formę wycinamy nożyczkami i wkładamy do butów. Jeśli po wyjęciu są pozaginane, to znaczy, że buty są nieodpowiednie dla chorych na cukrzycę. Nowe buty należy „rozchodzić”, nosząc je po kilka minut codziennie w domu, póki nie ułożą się do stopy. Nie należy sznurować zbyt mocno butów, a najlepiej nosić buty zapinane na rzepy (łatwo w nich regulować zapięcie). Po przyjściu do domu należy zmienić obuwie na kapcie z miękkiej skóry z zakrytym przodem, chroniącym palce przed urazem. Latem również należy chodzić w pełnych, przewiewnych butach, chroniących zarówno piętę, jak i palce. Nie wolno zakładać klapek. Przed założeniem obuwia należy zawsze sprawdzić dłonią, czy nie ma ostrych przedmiotów (np. igły, pineski), czy nie wystaje szew lub czy nie zagięła się wkładka, ponieważ przy zaburzeniach czucia (stopa neuropatyczna) mogą być one przyczyną groźnych urazów. Jeśli stopy są zniekształcone, buty powinny być szyte na miarę. Butów, które kiedykolwiek wcześniej spowodowały powstanie nawet niewielkiego zaczerwienienia, odciśnięcia czy odcisku, nie należy zakładać. Skarpety i rajstopy należy zmieniać codziennie. Powinny być przewiewne, wykonane z naturalnych włókien (wełna, bawełna). Najlepiej, żeby były bez szwów lub ze szwami odwróconymi na zewnątrz, bezuciskowe. Polecane są skarpety pięciopalczaste, podobne do rękawiczek.
