Jeżeli chcesz otrzymywać informacje z naszego portalu podaj swój e-mail
JAK UNIKNĄĆ AMPUTACJI KOŃCZYN DOLNYCH? Częstą przyczyną amputacji kończyn dolnych u chorych na cukrzycę są owrzodzenia stóp. Aby uniknąć amputacji kończyn dolnych, niepotrzebne są skomplikowane testy czy badania. Wystarczy systematyczna kontrola stóp wykonywana przez lekarza prowadzącego. Pomimo rozwoju skomplikowanych testów oraz nowoczesnych sposobów opatrywania ran, to właśnie regularna kontrola stóp osób chorych na cukrzycę wciąż pozostaje najbardziej skutecznym sposobem uniknięcia amputacji kończyn dolnych. Lekarz prowadzący powinien dokonywać kontroli stóp pacjenta podczas każdej jego wizyty. „Takie badanie nie wymaga użycia żadnych skomplikowanych instrumentów”, mówi Lawrence Lavery, profesor chirurgii z College of Medicine w Teksasie. „Wystarczy poprosić pacjenta o zdjęcie butów oraz skarpetek i spojrzeć na jego stopy”, dodaje.
Dlaczego regularna kontrola jest tak ważna? Owrzodzenie stóp jest jedną z najczęstszych komplikacji wywołanych przez cukrzycę występuje u 4-10% chorych Jest bardzo trudne do wyleczenia i często prowadzi do konieczności wykonania amputacji. Dane statystyczne potwierdzają, iż przyczyną 85% wszystkich przeprowadzanych amputacji jest właśnie owrzodzenie stóp. „Co więcej, osoby chore na cukrzycę wykazują 25-cio krotnie większe ryzyko konieczności przeprowadzenia takiej operacji”, mówi Karel Bakker, internista, endokrynolog i ekspert w dziedzinie cukrzycy ze Szpitala Spaarne w Heemstede, w Holandii. Owrzodzeniom stóp towarzyszy zwykle uszkodzenie nerwów obwodowych, które powoduje zaburzenia czucia w obrębie stopy i sprawia, że pacjent nawet przez długi czas może nie być świadomy zranienia. „Problem owrzodzenia stóp jest niezwykle poważny. Aż 56% pacjentów chorych na cukrzycę, u których zaobserwowano owrzodzenia, musi stosować silne antybiotyki w celu ich wyleczenia, a mimo to u 20% z nich konieczna jest amputacja dolnej kończyny”, jak podkreśla specjalista w leczeniu stóp David Armstrong z Uniwersytetu w Chicago.
Proste badanie Aby zapobiec amputacji, wystarczy przeprowadzić proste badanie, które jest mało kosztowne i nie wymaga zastosowania wysokiej technologii. Ważne jest przy tym, by badanie zostało przeprowadzone na obu stopach. Do testu potrzebny jest kawałek bawełny lub plastikowego włókna, którym należy dotknąć końcówki palców pacjenta, sprawdzając tym samym, czy odczuwa on lekki dotyk lub nacisk. Z kolei zimny instrument przyłożony do różnych części stopy pozwala stwierdzić, czy pacjent jest wrażliwy na zmiany temperatury. Przy ocenie odczuwania wibracji przydatne są tzw. widełki stroikowe, które przykłada się do stopy na około 30 sekund. „Większość lekarzy używa widełek o częstotliwości 128 Hz.”, precyzuje Lavery. „Nie potrzebujesz nawet źródła energii”, dodaje Andrew Boulton z Diabetes Research Institute na Uniwersytecie w Miami. „Nie musisz kupować żadnego specjalistycznego sprzętu. Wystarczy ściągnąć buty i popatrzeć”. Problemem pozostają jednak drogie leki, mające zapobiegać zranieniom stóp. „Ponieważ wiele nowych terapii stóp przeznaczonych dla osób chorych na cukrzycę, jest bardzo drogich, ludzie są przekonani, że muszą być one skuteczne”, wyjaśnia Boulton. Tymczasem nowe środki uruchamiają prosty i niebezpieczny mechanizm - pacjent jest przekonany, że zakupił niezawodny lek, używa go, pozornie czuje się lepiej, i od razu przestaje oszczędzać stopy, często znacznie skracając okres ich rekonwalescencji, co w konsekwencji doprowadza do pogorszenia stanu kończyn. „Niebezpieczeństwo stosowania wyszukanych środków polega na tym, że oszukują one zarówno lekarza, jak i pacjenta”, dodaje Boulton.
Istota leczenia W leczeniu owrzodzenia stóp najważniejsze jest jak najszybsze zagojenie ran. Celem lekarzy, jest wyleczenie kończyny w ciągu 2-3 miesięcy. W tym czasie należy unikać przeforsowywania stóp i przeprowadzać ambulatoryjne odlewy ran. Działania te prowadzą do redukcji nacisku wywieranego na stopy i wspomagają gojenie się ran.
Kontrola stóp Zgodnie z powiedzeniem, iż lepiej jest zapobiegać, niż leczyć, należy zwrócić uwagę na kilka wskazówek, które mogą być przydatne przy regularnej kontroli stóp. Przede wszystkim pacjenci powinni być świadomi korzyści płynących z systematycznych badań stóp, a także kontroli obuwia i skarpet oraz powinni unikać chodzenia bez obuwia. Co więcej wszelkie dolegliwości stóp muszą być niezwłocznie leczone, włącznie z tak z pozoru błahymi problemami jak grzybica czy problemy z paznokciami. Należy także zwracać uwagę na obrzęki kostek, zimne nogi, przebarwienia stóp, bóle kończyn dolnych podczas chodzenia lub w czasie odpoczynku, obecność źle gojących się owrzodzeń czy patologie paznokci. Wszystkie wyżej wymienione objawy są bezpośrednimi sygnałami zaczynających się poważnych problemów ze stopami i nie należy ich lekceważyć.
IKA Na podstawie: International Working Group on the Diabetic Foot, International Diabetes FederationKonsultacja medyczna Dr n. med. Mariusz Jasik
