Jeżeli chcesz otrzymywać informacje z naszego portalu podaj swój e-mail
KRÓLOWA JAZZU Ella Fitzgerald do dzisiaj nazywana jest królową jazzu. Historia jej życia przypomina historię jazzu, który z małych klubów w ubogich dzielnicach trafił do największych sal koncertowych i stał się uznaną dziedziną kultury. Ella Jane Fitzgerald urodziła się 25 kwietnia 1917 r. w Newport News w Virginii. Wkrótce po jej urodzeniu, rodzice Elli rozstali się, a dziewczynka wraz z matką Tempie wyjechały. Trafiły do Nowego Jorku, gdzie zamieszkały z przyjacielem matki, Josephem. Wkrótce urodziła się przyrodnia siostra artystki, Frances (1923). Mieszkali w mieszanej rasowo dzielnicy, gdzie Ella łatwo nawiązywała przyjaźnie. Chętnie brała udział w lokalnych rozgrywkach baseballowych, a poza sportem lubiła tańczyć i śpiewać z przyjaciółmi. Czasami wybierali się wspólnie, aby obejrzeć występy w słynnym Apollo Theater w Harlemie. Dzieciństwo artystki skończyło się dramatycznie w 1932 r., gdy jej ukochana matka zmarła w wyniku obrażeń doznanych w wypadku samochodowym. Była to dla dziewczynki ogromna strata. Przez pewien czas mieszkała ze swoim ojczymem, ale później zabrała ją do siebie siostra mamy. Gdy Joe zmarł na atak serca, dołączyła do niej jej przyrodnia siostra. Rozpoczął się trudny okres w życiu artystki. Miała coraz gorsze stopnie i często opuszczała szkołę. W końcu została wysłana do ośrodka dla trudnej młodzieży. Uczucie samotności i przemoc ze strony opiekunów sprawiły, że Ella uciekła. W środku Wielkiego Kryzysu znalazła się sama i bez grosza, każdego dnia walcząc o przetrwanie. Po latach, wspominając ten trudny okres, mówiła, że lata te pomogły jej dojrzeć, a wspomnienia wzbogacały jej interpretację artystyczną. Bardziej doceniała sukces, ponieważ wiedziała, co to znaczy walczyć o życie.
Szczęśliwy traf W 1934 r. Ella znalazła się na liście uczestników konkursu podczas Nocy Amatorów w Apollo Theatre. Idąc tam, miała zamiar tańczyć, jednak widząc wspaniały występ poprzedniczek, zmieniła zdanie. Kiedy znalazła się na scenie, w ostatniej chwili podjęła decyzję, że zaśpiewa. Wybrała jedną z ulubionych piosenek swojej matki – Judy. Szmery na widowni szybko ucichły, a po zakończeniu utworu młodą artystkę poproszono o bis. Sukces sprawił, że zaczęła brać udział – i wygrywać – w każdym konkursie talentów, jaki mogła znaleźć. Tak właśnie otrzymała swój pierwszy angaż – Chick Webb zaangażował ją do swojego zespołu. Już podczas pierwszego występu artystka poczuła, że scena jest dla niej miejscem szczególnym. „Kiedy się tam znalazłam, poczułam akceptację i miłość ze strony publiczności” – powiedziała. – „Wiedziałam, że chcę śpiewać przed ludźmi do końca życia”. Poza sceną była nieśmiała, przejmowała się swoim wyglądem, a nawet wątpiła w swój talent. Jednak na scenie nie czuła lęku, a w świetle jupiterów czuła się jak w domu. Od początku kariery bardzo ciężko pracowała, stając się prekursorką wielu poszukiwań muzycznych. Zdobywała coraz większe uznanie w kręgu miłośników jazzu, ale na szersze wody wypłynęła dopiero dzięki nagraniu w 1938 r. zabawnej wersji popularnej piosenki dla dzieci A-Tisket, A-Tasket. Album sprzedał się w milionie egzemplarzy i był na listach przebojów przez 17 tygodni. Nagle 21-letnia Ella Fitzgerald była sławna.
16 czerwca 1939 r. zmarł Chick Webb, który był dla niej przyjacielem i opiekunem. Po jego śmierci zespół zmienił nazwę na „Ella Fitzgerald i jej sławny zespół”, ale w życiu osobistym brakowało jej poczucia bezpieczeństwa. Prawdopodobnie dlatego zdecydowała się na małżeństwo z Bennym Kornegay, pracownikiem portowym, który od dłuższego czasu zabiegał o jej względy. Jednak gdy tylko dowiedziała się, że jej mąż ma kryminalną przeszłość, anulowała małżeństwo.
Na szczycie Prawdziwa miłość przyszła dopiero w 1946 r. - podczas tournee z zespołem Dizziego Gillespie poznała basistę Ray’a Browna. Para pobrała się wkrótce i zaadoptowała syna, którego nazwali Ray, Jr. W tym czasie Ray pracował dla producenta i managera Normana Granza, który zobaczył, że Ella ma szansę zostać międzynarodową gwiazdą i przekonał ją, aby śpiewała dla niego. Był to początek długoletniej przyjaźni i współpracy. Pod kierownictwem Normana rozpoczęła się wielka kariera Elli i współpraca m.in. z Luisem Armstrongiem. W latach 1956-1964 piosenkarka nagrała serię własnych wersji albumów innych muzyków, m in.: Cole Portera, Duka Ellingtona, braci Gershwinów. Seria była bardzo popularna, zarówno wśród fanów, jak i innych artystów. Ira Gershwin powiedział nawet: „Nie wiedziałam jak dobre są nasze piosenki, dopóki nie usłyszałem ich w wykonaniu Elli Fitzgeralad”. Jednak kariera nie sprzyja życiu rodzinnemu, i między koncertami małżonkowie mieli niewiele czasu dla siebie i swojego syna. Chociaż Ella starała się nadrobić stracony czas i jej syn mógł powiedzieć po latach: „Dała mi tak wiele, jak tylko mogła i kochała mnie tak bardzo, jak tylko mogła”, to małżeństwo nie przetrwało tej próby. Ella i Ray rozwiedli się w 1952 r., ale do końca życia byli dobrymi przyjaciółmi. Wiele sław tego okresu było miłośnikami jej talentu, m.in. Marilyn Monroe. „To właśnie dzięki niej grałam w Mocambo, bardzo popularnym klubie lat 50. Osobiście zadzwoniła do właściciela i powiedziała, żeby mnie zaangażował, a jeżeli się zgodzi, ona każdego wieczora będzie przy stoliku w pierwszym rzędzie. Powiedziała mu (...), że prasa oszaleje. Właściciel zgodził się, i Marilyn była tam, każdego wieczora, w pierwszym rzędzie. Zainteresowanie prasy było ogromne... Po tym już nigdy więcej nie musiałam grać w małym klubie jazzowym”.
Sztuka – moje życie Mimo upływu lat, Ella nadal pracowała tak ciężko, jak na początku swojej kariery, co miało negatywny wpływ na jej zdrowie. Koncertowała na całym świecie, dając czasem dwa koncerty dziennie, w miastach oddalonych od siebie o setki kilometrów. Jednym z powodów była chęć dalszego wspierania organizacji zajmujących się pomocą dzieciom w trudnej sytuacji, co było jej bliskie przez całe życie. Coraz częściej też otrzymywała wyróżnienia za swój wkład w sztukę. Magazyny muzyczne i organizacje wspierające kulturę uznawały ją za jedną z najważniejszych postaci sceny muzycznej. W 1987 r., Prezydent Ronald Regan odznaczył Ellę Narodowym Medalem Sztuki. Kilka lat później również Francja wyróżniła ją wysokim odznaczeniem państwowym, zaś uniwersytety Yale, Dartmouth i kilka innych, przyznały jej honorowe doktoraty. We wrześniu 1986 r. Ella Fitzgerald przeszła operację wszczepienia by-passów. Przeszczepiono jej również zastawkę i zdiagnozowano cukrzycę, która była odpowiedzialna za częściową utratę wzroku przez śpiewaczkę. Prasa spekulowała, że już nigdy nie będzie mogła śpiewać, jednak okazało się, że dziennikarze byli w błędzie. Pomimo protestów rodziny i przyjaciół, artystka wróciła na scenę i nie stosowała wobec siebie żadnej taryfy ulgowej. Do lat dziewięćdziesiątych, nagrała ponad 200 albumów. W 1991 r. dała swój ostatni koncert, w prestiżowej Carnegie Hall w Nowym Jorku. To był jej 26. występ w tej sali.
Jednak cukrzyca przypomniała o sobie. W wieku 76 lat Ella miała poważne problemy z krążeniem i przeszła amputację obu nóg poniżej kolan. Nigdy w pełni nie doszła do siebie po operacji i bardzo rzadko występowała. W tym okresie najbardziej cieszyło ją spędzanie czasu w ogrodzie swojego domu z synem Ray’em Jr i wnuczką Alice. „Chcę tylko czuć zapach powietrza, słuchać śpiewu ptaków i słyszeć śmiech Alice” – mówiła.
15 czerwca 1996 r. zmarła w swoim domu w Beverly Hills. Kilka godzin później dowody pamięci pojawiały się na całym świecie. Przy jej gwieździe na Hollywoodzkiej Alei Sławy stał wieniec białych kwiatów, a przed salą Hollywood Bowl widniał napis: „Ella, będzie nam ciebie brakowało”.
Na podstawie informacji umieszczonych na stronie www.ellafitzgerald.com Barbara Leszczyńska
