Jeżeli chcesz otrzymywać informacje z naszego portalu podaj swój e-mail
Normoglikemia w święta jest możliwa mgr piel. Anna Chodkowska
Zbliżają się święta Bożego Narodzenia. Większości z nas kojarzą się ze spotkaniami w gronie najbliższych, choinką i prezentami oraz świątecznymi wypiekami. Napoje i dania, zazwyczaj spożywane w nadmiarze, mogą mieć wpływ na glikemię i w rezultacie na samopoczucie. Jak zatem panować nad ilością i jakością spożywanych produktów, by w pełni i z radością spędzić czas świąt? Kontrola masy ciała – nie przesadzaj z kaloriami Okres świąteczny sprzyja przyrostowi masy ciała. Nadmierna ilość pożywienia oraz brak wysiłku fizycznego powodują, że w kilka dni przybieramy na wadze. Osobom, które mają nadwagę lub są otyłe, zaleca się, aby szczególnie kontrolowały spożywane posiłki pod kątem zawartości kalorii. Zwłaszcza jeśli wcześniej udało się już pozbyć kilku kilogramów. Jeśli w czasie świąt pozwolisz sobie na łakomstwo, możesz łatwo stracić to, co wcześniej udało ci się – zapewne z niemałym trudem – wypracować. Komórki tłuszczowe chętnie bowiem zmagazynują zapasy, które straciły (efekt jo-jo!). Kontrola glikemii – postępuj zgodnie z zaleceniami Monitorowanie leczenia cukrzycy prowadzi się za pomocą glukometru. W trakcie świąt, podobnie jak na co dzień, częstość wykonywania pomiarów glikemii zależy od typu cukrzycy i sposobu leczenia. Powinna być zgodna z zaleceniami lekarza. Chorzy na cukrzycę, którzy w ciągu dnia wielokrotnie wykonują wstrzyknięcia – od 4 do 6 – powinni robić oznaczenia glikemii według zasad leczenia oraz indywidualnych potrzeb. Osoby z cukrzycą typu 2 leczone stałymi dawkami insuliny zazwyczaj wykonują codziennie 1–2 pomiary poziomu glukozy we krwi. W okresie świąt warto zintensyfikować tę częstotliwość i oznaczać glikemię na czczo i po głównych posiłkach. Pomiary wykonuje się w porach dnia zależnych od terapii insulinowej (insulina ludzka, analog insuliny), aktywności i przyjmowanych posiłków oraz kiedy są przewidywane skrajne wartości glikemii w ciągu doby. Zarządzanie cukrzycą – co zrobić w przypadku hiperglikemii (przyp.1)? Największy wpływ na glikemię mają węglowodany. Po ich spożyciu we krwi pojawia się duża ilość glukozy. W okresie poposiłkowym organizm potrzebuje odpowiedniej ilości insuliny, aby zgromadzona glukoza przedostała się do komórek. Jeśli brakuje insuliny, krew staje się coraz bardziej „słodka”, tzn. zwiększa się stężenie glukozy we krwi. Hiperglikemia jest niebezpieczna, dlatego warto szybko reagować w przypadku jej wystąpienia. Jeśli glikemia wynosi powyżej 300 mg/dl (16,6 mmol/l) wymaga kontroli ciał ketonowych w moczu. Niezbędny jest zakup pasków testowych do badania moczu. W przypadku obecności w moczu glukozy i acetonu zalecana jest pilna konsultacja lekarska. Organizmowi ewidentnie brakuje insuliny. W tym przypadku należy zintensyfikować leczenie insuliną. Gdy osoba z cukrzycą przyjmuje doustne leki przeciwcukrzycowe, przy stwierdzeniu podwyższonej glikemii nie ma możliwości modyfikacji leczenia farmakologicznego. W tym przypadku zaleca się zwiększenie wysiłku fizycznego, np. spacer po każdym spożytym posiłku. Szczególnie wówczas należy unikać dań słodkich oraz o wysokim indeksie glikemicznym. Jeśli osoba z cukrzycą leczona jest wyłącznie mieszankami insulin, w sytuacji dodatkowego posiłku lub hiperglikemii może doraźnie zastosować np. szybko działający analog insuliny. Pokrywa on zapotrzebowanie na insulinę w okresie poposiłkowym. Dawka zależy od ilości spożytych węglowodanów, wrażliwości na działanie insuliny, aktualnego stężenia glukozy we krwi oraz ewentualnej aktywności fizycznej. Przed świętami sprawdź zawartość kaloryczną i węglowodanową najczęściej spożywanych dań. Zwróć uwagę np. na kutię, która jest bardzo kaloryczna i zawiera produkty o wysokiej zawartości węglowodanów (potocznie cukrów):
łuskaną pszenicę – źródło węglowodanów złożonych,
mak – źródło węglowodanów złożonych,
miód – źródło węglowodanów prostych, które szybko wchłaniają się do krwi, w efekcie czego poziom glukozy szybko wzrasta,
rodzynki, daktyle i figi – źródło węglowodanów prostych, szybko wchłaniających się do krwi,
Takie danie będzie wymagało ścisłego monitoringu glikemii i modyfikacji dawki insuliny zgodnie z przelicznikiem: 10 g węglowodanów przyswajalnych wymaga wstrzyknięcia od 0,2 do 2 jednostek insuliny. Warto wspomnieć, że doraźną dawkę insuliny mającą na celu krótkotrwałe zmniejszenie narastającej glikemii po spożytym posiłku podaje się w tkankę podskórną brzucha, skąd insulina wchłania się najszybciej. W przypadku intensywnej insulinoterapii z wykorzystaniem analogów insuliny (szybko działającego oraz długo działającego) możliwe jest zarówno doraźne dostrzykiwanie analogu szybko działającego, jak i trwałe zwiększenie dawek insulin. Pacjenci są zazwyczaj dokładnie przeszkoleni i wiedzą, jak modyfikować dawki. W przypadku intensywnej insulinoterapii za pomocą zwykłej insuliny ludzkiej (o krótkim czasie działania oraz o przedłużonym czasie działania) istnieje możliwość doraźnego dostrzyknięcia insuliny krótko działającej, ale ze względu na zbyt długie jej działanie należy z dużą uwagą planować dawkę tak, aby nie doprowadzić do hipoglikemii. Zbyt długie działanie insuliny może spowodować nałożenie się dwóch lub trzech wstrzykniętych doraźnie dawek insuliny i w konsekwencji niedocukrzenie. W tym przypadku ryzyko hipoglikemii (przyp.2) jest bardzo duże.
Przyp.1. Hiperglikemia – zbyt wysokie stężenie glikemii we krwi. Według zaleceń PTD o hiperglikemii mówimy, gdy glikemia na czczo i przed posiłkami przekroczy 110 mg/dl (6,1 mml/l) oraz w cukrzycy typu 1 po posiłkach przekroczy 140 mg/dl (7,8 mml/l) lub w cukrzycy typu 2 po posiłkach przekroczy 160 mg/dl (8,9 mml/l).
Przyp.2. Hipoglikemia – zbyt niskie stężenie glikemii we krwi, któremu towarzyszą charakterystyczne objawy. Wartość glikemii spada wówczas poniżej 70 mg/dl. Pacjenci czasami odczuwają objawy hipoglikemii przy dużo wyższych wartościach w sytuacji, kiedy pacjent przez długi czas miał wysokie wartości glikemii.
