Jeżeli chcesz otrzymywać informacje z naszego portalu podaj swój e-mail
WYSIŁEK FIZYCZNY W LECZENIU CUKRZYCY Nie od dziś wiadomo, że żaden lek nie zastąpi ruchu. Wysiłek fizyczny, w postaci systematycznie prowadzonych ćwiczeń, jest potrzebny każdemu pacjentowi. Optymalna aktywność fizyczna ma bowiem korzystny wpływ na zdrowie, co zostało dokładnie udokumentowane i nie ulega wątpliwości, że w dłuższym okresie czasu nie da się utrzymać dobrego stanu zdrowia bez regularnych ćwiczeń fizycznych.
Nie chcemy przez to powiedzieć, że należy ćwiczyć aby ćwiczyć, mianowicie wybrać dany rodzaj ćwiczeń i po prostu ćwiczyć. Z pewnością chorzy na cukrzycę, w szczególności osoby w podeszłym wieku nie powinny np. skakać przez płotki czy uprawiać skoku wzwyż. Aby wysiłek fizyczny wpłynął korzystnie na zdrowie, kondycję fizyczną i wyrównanie stężenia glikemii, musi być optymalnie dobrany. Czas i intensywność planowanych ćwiczeń powinny być dostosowane do wieku chorego i jego wydolności fizycznej. Wskazane jest aby wykonywane ćwiczenia fizyczne sprawiały nam przyjemność. Jeżeli lubimy jazdę na rowerze – jeździmy na nim, jeżeli lubimy spacery – spacerujemy, itp. Pamiętajmy przy tym, że w celu uzyskania optymalnego efektu, wysiłek fizyczny powinien być regularny, podejmowany co najmniej co 2-3 dni w tygodniu, a najlepiej codziennie. Zawsze jednak, przed rozpoczęciem systematycznych ćwiczeń, zasięgnijmy fachowej porady lekarza lub rehabilitanta.
Polskie Towarzystwo Diabetologiczne stoi na stanowisku, że „wysiłek fizyczny jest integralną częścią prawidłowego, kompleksowego postępowania w leczeniu cukrzycy”. Wysiłek fizyczny, dieta i stosowane leki stanowią podstawowe elementy skutecznego leczenia. Tak więc, bez względu na typ cukrzycy i wiek osoby chorej, odpowiednio stosowany wysiłek fizyczny powinien powodować wyraźne pozytywne efekty.
Oto najważniejsze korzyści jakie przynosi wysiłek fizyczny: - ułatwia utrzymać stężenie glukozy we krwi w zalecanych granicach, - zwiększa wrażliwość tkanek obwodowych (tkanka tłuszczowa, mięśniowa) na insulinę (czyli powoduje redukcję insulinooporności), dzięki czemu chorzy mogą stosować ją w mniejszych dawkach, - zmniejsza ryzyko rozwoju cukrzycy typ 2, - zmniejsza poziom „złego” cholesterolu (LDL) i triglicerydów we krwi, - zwiększa stężenie „dobrego” cholesterolu (HDL), - zmniejsza ryzyko hiperinsulinemii, - zmniejsza ryzyko hiperglikemii, - powoduje redukcję masy ciała, - zmniejsza wartości ciśnienia tętniczego krwi, - zmniejsza ryzyko rozwoju chorób naczyniowo-sercowych, - zmniejsza ryzyko miażdżycy tętnic, - zmniejsza uczucie stresu, depresji i niepokoju, - polepsza jakość snu, - wpływa pozytywnie na stan mięśni, kości, stawów i inne.
Aktywność fizyczna a stężenie glukozy we krwi Stężenie glukozy we krwi w czasie trwania wysiłku fizycznego podlega różnym zmianom. Związane jest to z uruchomieniem układu mięśniowego i zależy od intensywności i czasu trwania ćwiczeń. Mięśnie w trakcie wysiłku fizycznego zużytkowują dwa rodzaje paliw – glukozę (z krwioobiegu) i kwasy tłuszczowe. Paliwa te spalane są w trzech następujących etapach: I. Podczas rozgrzewki, czyli pierwszych chwil aktywności fizycznej mięśnie wykorzystują własne zapasy glukozy. II. W trakcie intensywnego treningu, w miarę wydłużania się wysiłku wykorzystywane są zapasy glukozy z wątroby, która uzupełnia jej stężenie we krwi. III. Po około 30-40 minutach ćwiczeń zaczynają być spalane tłuszcze zgromadzone wcześniej w tkance tłuszczowej.
Aktywność fizyczna a zachowanie stężenia insuliny Insulina pełni decydującą rolę podczas wysiłku fizycznego, gdyż dzięki niej organizm może czerpać z glukozy potrzebną mu do funkcjonowania energię. W przypadku chorych na cukrzycę może wystąpić jej niedobór lub nadmiar: - Gdy insuliny jest za mało, glukoza nie może przedostać się do wnętrza komórki i musi pozostać we krwi. Wtedy do wątroby dociera informacja o braku glukozy - zaczyna więc wytwarzać glukozę w nadmiarze i uwalnia ją do krwi. W konsekwencji powoduje to wzrost glikemii. Pamiętajmy, że insulina jest kluczem pozwalającym wejść krążącej we krwi glukozie do komórek. Tylko wtedy mają one energię potrzebną do prawidłowego funkcjonowania całego organizmu. - W sytuacji nadmiaru insuliny, wątroba otrzymuje sygnały o dużych ilościach tego hormonu, który krąży wraz z krwią po całym organizmie. Natychmiast reaguje i ogranicza wytwarzanie glukozy. W tym czasie nadmiernie pobudzone przez insulinę mięśnie zwiększają zużytkowanie glukozy. W efekcie tego dochodzi do gwałtownego spadku stężenia cukru we krwi, doprowadzając czasami do hipoglikemii.
Ważne jest także, aby pamiętać, że jeżeli brakuje insuliny, wysiłek fizyczny w żadnym wypadku nie obniży wystarczająco stężenia glukozy we krwi. Po prostu glukoza nie może zostać wchłonięta do komórek mięśniowych bez pomocy insuliny. Dodatkowo, u osób z cukrzycą wymagającą wstrzyknięć insuliny, podczas ćwiczeń fizycznych zwiększa się absorpcja insuliny z miejsca iniekcji.
